In de kijker

Dynam-Reg: hoe RSZ-gegevens het arbeidsmarktbeleid helpen te bepalen

Op dinsdag 26 november 2019 vond bij de RSZ het Dynam-Reg-Colloquium plaats. Arbeidsmarktdeskundigen deelden er recente inzichten over de dynamiek op de arbeidsmarkt.

Unieke cijfers

Al in het prille begin van de instelling, in 1945, verzamelde de RSZ gegevens over de stand van de arbeidsmarkt. De gegevens zijn in de loop van de afgelopen 75 jaar alleen maar gedetailleerder geworden. Sinds een paar jaar kunnen via de RSZ-gegevens kenmerken van werknemers, werkgevers en vestigingen met elkaar worden gekoppeld. Dat is zelfs in Europa een vrij unieke situatie, die kwalitatief hoogstaande analyses over de dynamiek op de arbeidsmarkt mogelijk maakt.

Nettowinst

Het Dynamproject onderzoekt die dynamiek op het niveau van werkgever, werknemers en jobs. De basisvaststelling blijft daarbij dat 46.000 jobs die er in 2018 netto zijn bijgekomen, het resultaat zijn van:

  • 217.000 jobs gecreëerd bij startende en groeiende ondernemingen, en
  • 171.000 jobs die verloren gingen bij krimpende onderneming of ondernemingen die als werkgever zijn gestopt.

Maar de bewegingen op de arbeidsmarkt zijn nog veel talrijker. Bij alle werkgevers samen zijn er in 2018 immers 727.000 nieuwe werknemers aan de slag gegaan, terwijl er in dezelfde periode bij al die werkgevers samen 681.000 werknemers de onderneming verlieten. Er gaat dus heel wat meer schuil achter die netto-evoluties dan wat je op het eerste zicht zou verwachten.

Werkzaamheidsgraad verhogen

In 2014 werden de gewesten bevoegd voor grote delen van het arbeidsmarktbeleid. In de regeerakkoorden van de nieuwe regionale regeringen staat een verhoging van de werkzaamheidsgraad ingeschreven als één van de belangrijkste doelstellingen. De gewesten staan daarbij voor de keuze: inzetten op de creatie van jobs binnen de ondernemingen (of vestigingen) van het eigen gewest (bijvoorbeeld met RSZ-kortingen), ofwel werkzoekenden van het eigen gewest ondersteunen, zodat die sneller worden aangeworven.

Om de job- en werknemersdynamiek op regionaal niveau beter te kunnen analyseren zijn de gewesten in het Dynamproject gestapt, dat daardoor werd uitgebreid tot Dynam-Reg. Ook op het niveau van de gewesten zijn de netto-evoluties immers veel beperkter dan de toenames en afnames van de tewerkstelling op het lokale niveau. Bovendien moet je op regionaal niveau niet alleen rekening houden met werknemers die in- of uitstromen bij andere werkgevers in hetzelfde gewest. Ook werknemers die bij hun onderneming aan de slag blijven maar binnen een ander gewest tewerkgesteld worden, moeten in aanmerking worden genomen.

Moeilijke overgangen

Het HIVA zette nog een stap verder. In het discours rond werkloosheid is de focus gericht op werkzoekenden een job bezorgen. Maar de vraag is natuurlijk ook of die jobs duurzaam zijn. Zijn ze echt een uitweg uit de werkloosheid?

In hun Viona-studie, uitgevoerd in opdracht van het Vlaams Gewest, ging het HIVA na waar werknemers die worden aangeworven vandaan komen, en of ze na de aanwerving in dienst bleven. Het blijkt dat meer dan de helft van de aangeworvenen (56%) werknemers waren die voorheen bij een andere werkgever waren tewerkgesteld. Het aandeel van werkzoekenden in de aanwervingen is dus eerder beperkt (14%). Zij moeten immers in concurrentie gaan met mensen die al aan de slag zijn en daardoor meer werkervaring hebben.

Ook zijn de jobs waarin werknemers na werkloosheid of inactiviteit terechtkomen vaak van kortere duur. Zo starten niet-werkenden die aan de slag gaan, typisch in een sector als de horeca of uitzendsector, met een precaire positie. En zijn ze 3 jaar na hun aanwerving vaker opnieuw werkzoekend of zelfs aan de slag in een slechter betaalde baan.

Meer informatie

Alle presentaties van deze studiedag vindt je op de website van Dynam.